maakproces

wantrouwig naar de waarheid?

Volgens deelnemer Megchel is de waarheid één van de belangrijkste onderwerpen om het nu over te hebben. Ze stuurde ons een artikel door uit de Volkskrant over de onderwaardering van de waarheid.  

"Groepen mensen vormen waardenhiërarchieën, die zijn essentieel voor de groepsvorming. Maar er bestaat geen vaststaand menu waarvan je alles moet nemen. Nee, het relatieve belang van waarden verandert voortdurend. En soms dreigt er dus wel eens een waarde van tafel te vallen, zoals nu met de waarheid.
En dat kan zo niet langer. De waarheid moet weer hoog in het vaandel. Bij u, bij mij, bij politici, journalisten, wetenschappers, bij iedereen.
Hoezo? Omdat het streven naar waarheid een cruciaal ingrediënt is voor beschaafd samenleven. Omdat we onvoldoende beseffen dat het zoeken naar de waarheid onmisbaar is voor ons streven naar vooruitgang.
Actie is nodig. Relativisme en cynisme dienen we voortaan keihard te bestrijden. De waarheid moeten we weer een ereplek geven tussen al die andere waarden waar we als westerse beschaving zo trots op zijn: gelijkheid, democratie, tolerantie en vrijheid. We zijn vergeten dat dit rijtje niet zonder de waarheid kan." 

maakproces

Eén van de favoriete dieren van Mike

Dankzij Mike weten we sinds kort van het bestaan van de quokka, een soort kleine kangoeroe die leeft in het zuidwesten van Australië. Op wikipedia staat veel informatie over het diertje, waaronder dat het totaal niet mensenschuw is (net als de kakapo bijvoorbeeld). Maar volgens Mike moet je, om de quokka goed tot zijn recht te laten komen, zeker ook de selfies bekijken

inspiratie

De bubbel en de empathiemuur

muur.jpg

Naar aanleiding van de Amerikaanse verkiezingen en een gesprek over empathie, over het erkennen van iemand met een ander wereldbeeld, stuurde Benjamin ons een artikel. 

In een interview met Vrij Nederland vertelt de Amerikaanse sociologe Arlie Hochschild over de mensen die ze afgelopen jaren ontmoette op haar reizen door de VS. Mensen die de wereld geheel anders bekijken en met wie zij het over een aantal dingen niet eens is, waaronder aanhangers van de
rechts-conservatieve Tea Party beweging en aanhangers van Donald Trump. Mensen die ze in haar eigen sociale kringen niet tegenkomt omdat zijzelf en vele anderen volgens haar in een politieke bubbel leven: "Of ik nu met mijn man praat of met mijn buren of vrienden: we zijn het altijd met elkaar eens." Die bubbel wordt bovendien versterkt door de slimme zoekmachines op internet en de sociale media. Daardoor nemen we steeds minder kennis van andere zienswijzen. 

Wat is volgens u de fout die mensen maken als ze denken over de aanhangers van Trump?

"Dat je niet met ze kunt praten. Dat ze dom en racistisch zijn."

Is dat dan niet waar?

"Laat ik het zo zeggen: er zit veel meer diversiteit in deze groep mensen dan wordt aangenomen. Veel mensen die ik sprak, waren juist goed geïnformeerd en intelligent. In andere gebieden waren ze ook best succesvol. Zo heb ik veel opgetrokken met een briljante accountant die toevallig niet gelooft dat Obama een christen is en waarschijnlijk ook geen Amerikaan. Toch zou ik haar niet dom noemen."

Een jaar geleden, tijdens de opkomst van Trump, bleek uit een opiniepeiling dat 66 procent van zijn aanhangers meende dat Obama een moslim is.

"Tja, het is een overtuiging die ik niet deel en de meeste Amerikanen niet. Trump zie ik als een groot gevaar. Ik ben bang voor de mogelijkheid van een fascistische leider. Ik moest dan ook over een “empathiemuur” klimmen om te begrijpen hoe deze mensen dachten en hoe zij zich voelden."

Wat bedoelt u met een empathiemuur?

"Dat is een onzichtbaar obstakel om een ander te begrijpen. Het staat tussen mensen in. Zo’n muur zorgt ervoor dat we onverschillig worden of zelfs vijandelijk jegens mensen die niet hetzelfde denken als wij."

Het hele interview lees je hier

maakproces

Pietje, de expert en de geschiedenisleraar

Afgelopen zaterdag spraken we met elkaar over of wat een expert zegt belangrijker is dan wat Pietje van op de hoek zegt. Is Pietje niet ook een expert in iets? Behalve dat we moeten weten wat we aan Pietje willen vragen en wat aan de expert, is een kritische blik naar de expert op z'n plek. Want is iedere expert niet ook altijd een Pietje met eigen vooroordelen en een subjectieve kijk op de dingen? Een expert is idealiter iemand die de eigen mening kan overstijgen en die een methode volgt om tot (voorlopige) conclusies te komen. Een methode die ook weer terug te volgen is zodat we ook achteraf kunnen zien hoe de expert tot deze conclusies gekomen is en begrijpen waarom de ene expert iets anders zegt dan de andere. 

Het gesprek ging verder over politiek, referenda, over vertrouwen, wantrouwen, waar we nog op kunnen vertrouwen en of we niet verbonden zijn door onze gezamenlijke machteloosheid. Maar waar is de plek waar we die verbondenheid kunnen voelen? Hier in deze repetitieruimte? In het theater? In de Verklaring van de rechten van de mens? Tegen het einde merkte Paul, voorheen geschiedenisleraar, op dat we het nog niet over onderwijs hadden gehad. Ligt daar niet een sleutel voor het ontwikkelen van een kritisch vermogen en een wereldbeeld gebaseerd menselijkheid en gelijkwaardigheid? 

Op dezelfde dag stond in de Vlaamse krant De Standaard een artikel over het wantrouwen van deskundigheid en de rol van de media in de Verenigde Staten. Hoewel de polarisatie en ongelijkheid daar wellicht groter is dan hier in West-Europa, maakt het artikel duidelijk dat media en onderwijs essentiële rollen spelen in het politieke interesse en het stimuleren van kritisch denken. 

‘Als we het al eens zouden kunnen worden over wat onze jongeren moeten weten’, zucht Jim Wagner, directeur van een centrum voor leerlingenbegeleiding in de Verenigde Staten. ‘Maar wij ruziën alleen maar over kwesties als: zijn de eindtermen niet te progressief en liberaal?'
Wagner is een hardgekookte conservatief, en toch heeft hij heimwee naar de sixties en seventies. ‘Omdat in die tijd individueel denken werd gestimuleerd. De burgerrechtenbeweging, het protest tegen de oorlog in Vietnam, de explosie van rockmuzikanten en films met een boodschap, het vrije denken op universiteiten: ik was het met heel veel oneens, maar het botste en knetterde tenminste. Vandaag knettert er bitter weinig. Het Amerikaanse onderwijs is gericht op het aanleren van vaardigheden – wiskunde en wetenschappen en economie. Geschiedenis, kunst, literatuur, actualiteit geldt vandaag als tijdverlies. Studenten moeten absorberen en vooral géén afwijkende standpunten verkondigen. Als je hen zo opvoedt, is het logisch dat politiek hen alleen interesseert als er iemand iets grofs of geinigs heeft gezegd. Nieuwsshows zoals mijn moeder ons liet zien – met een conservatieve en een liberale stem die in debat gingen – bestaan niet meer. Hoe kun je dan van een 18-jarige politieke interesse en burgerzin verwachten?’ 

Het volledige artikel uit De Standaard kan je hier lezen

inspiratie

Ga dat zien. Als je wilt.

Deelnemer Paul Mulders roept ons allemaal op de film Down to Earth te zien. 

"Ik zag vanavond in het Ketelhuis (Westergasfabriek, Amsterdam) de film Down to Earth. Waarin in overeenstemming met de inhoud van mijn schrijfbijdrage van afgelopen zaterdag de 'oudsten van de wereld'  vol verbeelding aan het woord komen over de toekomst van onze wereld.  
Een imposante en indrukwekkende getuigenis uit vele hoeken van onze Aarde. Van diverse spirituele oudsten en/of sjamanen. Ga dat zien! 
Het zien van deze film is, zo bleek mij in de nabespreking,  voor velen een ervaring van en voorbij onszelf, als individuele toeschouwers. En daagt ons uit de gebruikelijke westerse subject-objectscheiding tussen haakjes te plaatsen. Of daar tenminste vragen bij te (gaan) stellen."  

 

inspiratie

Wat is ik?

Voordat we onszelf kunnen afvragen: "hoe benader ik een ander?" moeten we misschien eerst de vraag stellen: "Wie ben ik?" of: "Wat is ik?" 

Hieronder kan je luisteren en kijken naar een inspirerend antwoord op de vraag: "wat is ik?" van schrijver en theatermaker Peter de Graef. 

 

Aankomende week buigen we ons over identiteit en vragen we elkaar: 
Uit welke aspecten bestaat jouw identiteit? Welke aspecten ervaar je als onveranderlijk en welke als tijdelijk (omdat ze zijn verdwenen of er later bijgekomen)? Met welke groep of groepen identificeer jij je? Waar heb je het gevoel dat je bij hoort?